- تماما - مشتهيات نفسانيّه و مستلذّات طبيعيّه‌اند كه مأمور به نفس و جهلند ، و شارع مقدّس به جهت بيرون آوردن نفس انسان از حجب ظلمات عالم طبيعت و ارجاع آن به عالم نور و تجرّد و قدس ، نهى فرمود او را - به حكم الهى - از آنها ، تا قابل گردد از براى دخول در بهشت و عالم قدس ، و شباهت به هم رساند با روحانيّين و ملائكه ؛ چنان‌كه حقّ تعالى مىفرمايد : وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى * فَإِنَّ الْجَنَّةَ هِيَ الْمَأْوى « 39 » . پس اجتناب از معاصى ، چون خلاف هواهاى نفسانيّه است ، احتياج دارد به صفت صبر ، تا غلبه نتواند كرد بر او نفس كافر كيش او كه بيندازد او را در نافرمانى حقّ جلّ و علا . و تفاوت ميان صبر بر مصائب و طاعات و معاصى در فضيلت ، بر نهج « 40 » ترتيبى است كه بيان كرده آيد ؛ صبر بر مصائب را سيصد درجه است از ثواب ، و صبر بر طاعات را ششصد درجه ، و صبر بر معاصى را نهصد درجه ؛ چنان‌كه در حديث علوىّ نبوى عليهما السّلام ذكر كرده آمد . و حقّ - جلّ و علا - صبر بر مصائب و ابتلا را از عزائم « 41 » رجال ، بر امور عبوديّت و دين و وصول به مقام قرب و يقين شمرده ، كه فرمود : لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ وَ لَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَ مِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذىً كَثِيراً وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ ذلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ « 42 » . و علاوه بر آن ، صبر را ثمرات بسيار است كه به آنها وعده فرموده است حقّ تعالى از براى صابرين در كتاب كريم خود ؛ اوّل :

--> ( 39 ) - و امّا آن‌كس كه از پروردگار خود و موقعيّت او ترسيد و نفس را از ميل و هوس بازداشت ، پس چنين نفسى را جايگاه بهشت ( قرب خدا ) است : سورهء 79 آيهء 40 و 41 ( 40 ) - راه و طريقه ( 41 ) - عزائم ، جمع عزيمه است به معنى تصميم استوار و همّت گماشتن بر امور . ( 42 ) - به باب حاضر ، صفحهء 501 رجوع شود .